Analiza ryzyka dla firmy z decyzją o wsparciu (DoW) wydaną w grudniu 2025 r.

Dla firmy, która otrzymała decyzję o wsparciu z Polskiej Strefy Inwestycji (PSI) w grudniu 2025 r., a pierwszą sprzedaż planuje w 2027 r., kluczowym ryzykiem w obszarze cen transferowych (TP) jest konieczność przedwczesnego i potencjalnie nieuzasadnionego raportowania oraz dokumentowania transakcji wewnątrzgrupowych. Ryzyko to wynika z restrykcyjnego podejścia organów podatkowych oraz specyfiki fazy inwestycyjnej, w której najczęściej generowane są straty.

Mechanizm utraty prawa do zwolnienia krajowego w cenach transferowych

Zwolnienie krajowe to mechanizm upraszczający, który zdejmuje z powiązanych podmiotów krajowych obowiązek sporządzania lokalnej dokumentacji TP. Zgodnie z art. 11n pkt 1 ustawy o CIT, obowiązek ten nie ma zastosowania do transakcji zawieranych wyłącznie przez podmioty powiązane mające siedzibę w Polsce, jeśli w danym roku podatkowym każdy z nich spełnia łącznie następujące warunki:

1. nie korzysta ze zwolnienia podmiotowego (art. 6 ustawy o CIT),
2. nie korzysta ze zwolnienia przedmiotowego z tytułu działalności w SSE lub PSI (art. 17 ust. 1 pkt 34 i 34a ustawy o CIT),
3. nie poniósł straty podatkowej.

Niespełnienie któregokolwiek z tych warunków przez chociażby jedną ze stron transakcji automatycznie „aktywuje” obowiązki dokumentacyjne na zasadach ogólnych. Utrata zwolnienia następuje dla konkretnego roku podatkowego i dotyczy transakcji przekraczających ustawowe progi dokumentacyjne (np. 10 mln zł dla transakcji towarowych i finansowych, 2 mln zł dla usługowych).

Argumenty fiskusa wyłączające zwolnienie krajowe (sama „możliwość” = korzystanie)

W połowie 2024 roku organy podatkowe zmieniły swoją linię interpretacyjną na bardzo restrykcyjną. Twierdzą one, że sam fakt posiadania decyzji o wsparciu pozbawia firmę prawa do zwolnienia z obowiązków TP. Fiskus opiera się na następujących argumentach:

• Obligatoryjny charakter zwolnienia: Przepis art. 17 ust. 1 pkt 34a ustawy o CIT posługuje się trybem rozkazującym – „wolne od podatku są”. Oznacza to, że zwolnienie działa z mocy prawa (imperatywnie), a podatnik nie ma możliwości wyboru, czy chce z niego skorzystać, czy nie.
• Brak konieczności wykazania dochodu: Organ twierdzi, że brak osiągnięcia dochodu podlegającego zwolnieniu (np. w fazie inwestycyjnej) nie uprawnia do stwierdzenia, że spółka ze zwolnienia nie korzysta.
• Otrzymanie pomocy publicznej: Uzyskanie decyzji nakłada na przedsiębiorcę określone obowiązki i wiąże się z automatycznym wejściem w reżim pomocy publicznej. Zatem posiadanie ważnej decyzji o wsparciu oznacza bezwzględne korzystanie z preferencji, co wyklucza zastosowanie art. 11n pkt 1 lit. b ustawy o CIT.

Lista obowiązków spadających na firmę od roku otrzymania decyzji

W przypadku przyjęcia narracji fiskusa (lub poniesienia straty podatkowej), po przekroczeniu progów kwotowych (art. 11k ust. 2 ustawy o CIT), na firmę spadają następujące obowiązki za dany rok podatkowy:

• Sporządzenie Local File (Lokalnej dokumentacji cen transferowych): Należy ją przygotować w postaci elektronicznej do końca 10. miesiąca po zakończeniu roku podatkowego. Dokumentacja musi zawierać m.in. opis podmiotu, opis transakcji, analizę funkcji, ryzyk i aktywów oraz informacje finansowe.
• Sporządzenie Analizy Porównawczej (Benchmark) lub Analizy Zgodności: Jest to najdroższy i najbardziej czasochłonny element Local File, wykazujący rynkowy charakter cen. Uwaga: firmy posiadające status mikro- lub małego przedsiębiorcy mogą skorzystać z uproszczenia i nie dołączać analizy porównawczej.
• Złożenie formularza TPR-C (Informacji o cenach transferowych): Raport ten należy złożyć do naczelnika urzędu skarbowego do końca 11. miesiąca po zakończeniu roku podatkowego. Zawiera on szczegółowe dane finansowe o transakcjach. Należy pamiętać, że nawet skutecznie korzystając ze zwolnienia krajowego, transakcję należy zaraportować w TPR-C w formie uproszczonej (deklarując m.in. kod zwolnienia), co podlega rygorowi odpowiedzialności karnoskarbowej.

Luki w argumentacji organów

Stanowisko fiskusa posiada obecnie potężne luki i zostało niedawno skutecznie podważone. 

1. Nowe przepisy rozporządzenia (PSI od 2023 r.) blokują zwolnienie w fazie inwestycji:
Firma otrzymała decyzję w grudniu 2025 r., co oznacza, że podlega pod rozporządzenie Rady Ministrów z 27 grudnia 2022 r. Zgodnie z jego § 9 ust. 1, wsparcie z tytułu kosztów kwalifikowanych nowej inwestycji przysługuje przedsiębiorcy począwszy od miesiąca, w którym upłynął termin zakończenia inwestycji określony w decyzji o wsparciu. Przed upływem tego terminu podatnik prawnie nie ma możliwości korzystania ze zwolnienia. Skoro pomoc jeszcze mu nie przysługuje, nie można twierdzić, że z niej korzysta. Tym samym do 2027 r. (lub innej daty wskazanej jako koniec inwestycji) firma ma pełne prawo korzystać ze zwolnienia krajowego w TP. Potwierdzają to najnowsze interpretacje indywidualne z 2025 roku (np. 0111-KDIB1-3.4010.416.2025.1.ZK czy 0111-KDIB1-3.4010.664.2025.1.DW).

2. Przełomowy wyrok NSA z 28 stycznia 2026 r. (II FSK 369/25):
Naczelny Sąd Administracyjny całkowicie rozbił argumentację fiskusa z 2024 roku. Sąd orzekł, że wykładnia językowa słowa „korzystać” oznacza uzyskanie wymiernych korzyści, czyli faktycznego zwolnienia od podatku. NSA podkreślił, że nie można rozważać zwolnienia bez przedmiotu zwolnienia (dochodu). Decyzja o wsparciu daje jedynie „możliwość”, ale nie jest równoznaczna z „korzystaniem”, dopóki nie powstanie dochód podlegający zwolnieniu.

3. Argument celowościowy:
Mechanizmy cen transferowych służą zapobieganiu erozji bazy podatkowej. NSA zauważył, że zmuszanie podmiotów do sporządzania pełnej dokumentacji TP, gdy i tak płacą podatek na zasadach ogólnych (bo nie wygenerowały jeszcze zwolnionego dochodu), jest nieproporcjonalne i całkowicie sprzeczne z prewencyjnym celem przepisów art. 11n.

WAŻNE – Pułapka „straty podatkowej” w fazie inwestycyjnej:
Nawet jeśli spółka wygra spór o to, że przed 2027 rokiem „nie korzysta z decyzji o wsparciu”, faza inwestycyjna to czas ponoszenia potężnych kosztów (np. amortyzacja, odsetki, rekrutacja), co zazwyczaj prowadzi do wykazania straty podatkowej. Zgodnie z art. 11n pkt 1 lit. c, strata podatkowa w źródle przychodów, którego dotyczy transakcja kontrolowana (choćby w wysokości 1 PLN), bezpowrotnie przekreśla prawo do zwolnienia krajowego w TP. Jeśli klient odnotuje stratę z działalności operacyjnej (z której realizuje transakcje), będzie musiał przygotować pełne Local File i analizy benchmarkingowe za lata 2025-2026, niezależnie od faktu posiadania czy nieposiadania decyzji z PSI.